Surah Al-Baqarah : Ayat 4
وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
Maksud Ayat
(Dan mereka yang beriman kepada apa yang diturunkan kepadamu (wahai Muhammad) dan apa yang diturunkan sebelum engkau, serta mereka yakin akan adanya hari akhirat.)
🧭 Ringkasan Tafsir Ibnu Katsir
1️⃣ Makna Ayat
Ayat ini menerangkan sambungan sifat orang-orang bertakwa. Mereka bukan sahaja beriman kepada Al-Quran yang diturunkan kepada Nabi Muhammad S.A.W, bahkan juga beriman kepada kitab-kitab yang diturunkan kepada para nabi sebelumnya seperti Taurat, Zabur dan Injil. Mereka juga memiliki keyakinan yang teguh terhadap hari akhirat tanpa sebarang keraguan.
2️⃣ Huraian Tafsir
Firman Allah وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ menunjukkan kewajipan beriman kepada Al-Quran secara menyeluruh, sama ada hukum, kisah, berita ghaib dan seluruh ajarannya.
Manakala وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ bermaksud kitab-kitab yang diturunkan sebelum Al-Quran, seperti Taurat yang diturunkan kepada Nabi Musa A.S, Injil kepada Nabi Isa A.S, dan kitab-kitab lain yang diturunkan kepada para nabi terdahulu.
Ini menunjukkan bahawa Islam mengiktiraf semua wahyu yang benar daripada Allah, dan tidak membezakan antara para rasul dalam soal keimanan.
Firman-Nya وَبِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ bermaksud mereka mempunyai keyakinan yang pasti terhadap hari akhirat, termasuk kebangkitan semula, hisab, syurga dan neraka. Lafaz يُوقِنُونَ menunjukkan keyakinan yang mantap dan tidak bercampur dengan keraguan.
3️⃣ Pengajaran Utama
- Keimanan seorang mukmin merangkumi semua kitab yang diturunkan oleh Allah.
- Islam mengajar supaya beriman kepada seluruh rasul tanpa membezakan mereka.
- Keyakinan terhadap hari akhirat adalah asas penting dalam membentuk akhlak dan amalan.
- Iman yang sempurna melahirkan keyakinan yang teguh tanpa keraguan.
✨ Rumusan Tafsir 2:4
Ayat ini melengkapkan ciri-ciri orang bertakwa dengan menegaskan keimanan kepada seluruh wahyu Allah dan keyakinan penuh terhadap hari akhirat. Keimanan yang menyeluruh dan yakin inilah yang membentuk peribadi mukmin sejati.
HURAIAN
Ibnu Abbas R.A berkata bahawa makna firman-Nya dalam Surah Al-Baqarah ayat 4 di atas ialah: mereka membenarkan apa yang engkau (wahai Muhammad) bawa daripada Allah, dan juga membenarkan apa yang telah diturunkan kepada rasul-rasul sebelum engkau, tanpa membezakan antara mereka serta tidak mengingkari apa yang telah dibawa oleh para rasul itu daripada Tuhan mereka. Mereka yakin akan adanya kehidupan di akhirat, iaitu percaya kepada hari kebangkitan, hari kiamat, syurga, neraka, hisab dan mizan (timbangan amalan). Sesungguhnya hari kemudian dinamakan hari akhirat kerana ia berlaku selepas kehidupan di dunia.
Para ulama tafsir berbeza pendapat tentang siapakah yang dimaksudkan dengan “mereka” dalam ayat ini. Adakah “mereka” itu orang-orang yang telah disebut dalam firman sebelumnya, iaitu:
الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ
(Iaitu) mereka yang beriman kepada perkara ghaib, mendirikan solat, dan menafkahkan sebahagian rezeki yang Kami kurniakan kepada mereka. (Al-Baqarah, [2:3])
Atau adakah “mereka” itu golongan lain?
Menurut Ibnu Jarir, terdapat tiga pendapat ulama dalam hal ini:
Pertama, mereka yang sifat-sifatnya disebut dalam ayat pertama — dan juga mereka yang disebut dalam ayat berikutnya — adalah setiap orang mukmin, iaitu orang-orang beriman daripada kalangan Arab, orang-orang beriman daripada ahli kitab, dan selain mereka. Inilah pendapat Mujahid, Abul Aliyah, Ar-Rabi’ bin Anas dan Qatadah.
Kedua, kedua-duanya merujuk kepada golongan yang sama, iaitu orang-orang beriman daripada ahli kitab. Berdasarkan makna ini, huruf wawu adalah huruf ‘ataf yang menyambungkan satu sifat kepada sifat yang lain. Seperti dalam firman-Nya:
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْاَعْلَى الَّذِيْ خَلَقَ فَسَوّٰى وَالَّذِيْ قَدَّرَ فَهَدٰى وَالَّذِيْٓ اَخْرَجَ الْمَرْعٰى فَجَعَلَهٗ غُثَاۤءً اَحْوٰى
(Sucikanlah nama Tuhanmu Yang Maha Tinggi, yang menciptakan lalu menyempurnakan, yang menentukan kadar lalu memberi petunjuk, yang menumbuhkan rumput-rumputan lalu menjadikannya kering kehitaman.) (Al-A’la, [87:1]-[87:5])
Sebagaimana kata seorang penyair:
اِلَى الْمَلِكِ الْقَرْمِ وَابْنِ الْهُمَامِ..وَلَيْثِ الْكَتِيبَةِ فِى الْمُزْدَحَمْ
“(Kepada) Raja Al-Qarm, Ibnul Hammam, singa pasukan dalam peperangan yang sengit.”
Dalam ungkapan ini, satu sifat di‘atafkan kepada sifat yang lain, sedangkan yang disifatkan adalah orang yang sama.
Ketiga, mereka yang sifatnya disebut dalam ayat pertama ialah orang-orang beriman daripada kalangan Arab. Manakala mereka yang disebut dalam ayat kedua, iaitu firman-Nya:
(Dan mereka yang beriman kepada kitab yang diturunkan kepadamu dan kitab-kitab yang diturunkan sebelum engkau serta mereka yakin akan adanya akhirat.) (Al-Baqarah, [2:4])
adalah orang-orang beriman daripada kalangan ahli kitab.
Pendapat ini diriwayatkan oleh As-Saddi dalam tafsirnya daripada Ibnu Abbas, Ibnu Mas’ud dan sejumlah sahabat Rasulullah S.A.W. Pendapat ini dipilih oleh Ibnu Jarir dan beliau menguatkannya dengan firman Allah:
وَاِنَّ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَمَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ خٰشِعِيْنَ لِلّٰهِ
(Dan sesungguhnya di antara ahli kitab ada yang beriman kepada Allah dan kepada apa yang diturunkan kepada kamu dan yang diturunkan kepada mereka, sedang mereka tunduk kepada Allah.) (Ali Imran, [3:199])
Juga firman-Nya:
اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ … (hingga akhir ayat)
(Al-Qashash, [28:52]-[28:54])
Dan juga hadis sahih yang diriwayatkan dalam Sahihain melalui Abu Musa bahawa Rasulullah S.A.W bersabda:
ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ …
“Ada tiga golongan yang diberi pahala dua kali: seorang lelaki daripada ahli kitab yang beriman kepada nabinya kemudian beriman kepadaku; seorang hamba yang menunaikan hak Allah dan hak tuannya; dan seorang lelaki yang mendidik hamba perempuannya dengan baik, kemudian memerdekakannya dan mengahwininya.”
Ibnu Jarir tidak mengemukakan dalil khusus selain kesimpulan makna umum, iaitu pada permulaan Surah Al-Baqarah Allah menyebut tentang orang mukmin dan orang kafir. Orang kafir dibahagikan kepada dua golongan: kafir dan munafik. Orang mukmin pula dibahagikan kepada dua golongan: mukmin daripada kalangan Arab dan mukmin daripada kalangan ahli kitab.
Menurut kami, makna zahir pendapat Mujahid lebih umum. Beliau menyatakan bahawa empat ayat awal Surah Al-Baqarah menyifatkan orang mukmin, dua ayat menyifatkan orang kafir, dan tiga belas ayat menyifatkan orang munafik. Keempat-empat ayat itu mencakupi setiap mukmin yang memiliki sifat-sifat tersebut, sama ada daripada kalangan Arab, bukan Arab, ahli kitab, manusia ataupun jin.
Tiada satu pun sifat tersebut sah tanpa yang lain. Iman kepada perkara ghaib, mendirikan solat dan menunaikan zakat tidak sah kecuali disertai iman kepada apa yang dibawa oleh Rasulullah S.A.W daripada Tuhannya, juga iman kepada wahyu yang diturunkan kepada para rasul sebelumnya, serta keyakinan terhadap hari akhirat. Satu tidak sempurna tanpa yang lain.
Allah memerintahkan orang beriman supaya berbuat demikian sebagaimana firman-Nya dalam Surah An-Nisa [4:136], Al-Ankabut [29:46], An-Nisa [4:47], Al-Ma’idah [5:68], Al-Baqarah [2:285], dan An-Nisa [4:152] — yang semuanya menegaskan kewajipan beriman kepada Allah, para rasul dan kitab-kitab-Nya tanpa membezakan antara mereka.
Walau bagaimanapun, bagi orang beriman daripada kalangan ahli kitab terdapat keistimewaan. Jika mereka beriman kepada kitab yang ada pada mereka secara terperinci, kemudian masuk Islam dan beriman pula kepada Al-Qur’an secara terperinci, maka mereka memperoleh dua pahala.
Adapun selain ahli kitab, iman mereka terhadap kitab-kitab terdahulu adalah secara umum sahaja, sebagaimana disebut dalam hadis sahih:
اِذَا حَدَّثَكُمْ اَهْلُ الْكِتٰبِ فَلَا تُصَدِّقُوْهُمْ وَلَا تُكَذِّبُوْهُمْ وَلَكِنْ قُوْلُوْا اٰمَنَّا بِالَّذِيْ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَاُنْزِلَ اِلَيْكُمْ
“Apabila ahli kitab menceritakan sesuatu kepada kamu, janganlah kamu mendustakan mereka dan jangan pula membenarkan mereka, tetapi katakanlah: Kami beriman kepada apa yang diturunkan kepada kami dan kepada apa yang diturunkan kepada kamu.”
Namun demikian, kadangkala iman sebahagian besar orang Arab terhadap Islam yang dibawa oleh Nabi Muhammad S.A.W lebih sempurna, lebih umum dan lebih menyeluruh daripada iman orang yang masuk Islam daripada kalangan ahli kitab. Walaupun ahli kitab yang masuk Islam mendapat pahala dua kali dari satu sudut, orang lain mungkin memperoleh pahala yang lebih besar lagi kerana keimanan mereka yang disertai dengan tasdiq (pembenaran yang kukuh).
